Για το βιβλίο στην Κύπρο

Το 1998 το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, στην Ελλάδα, πραγματοποίησε “Πανελλήνια έρευνα αναγνωστικής συμπεριφοράς”, και η σύνοψη των αποτελεσμάτων της δημοσιεύθηκε τον επόμενο χρόνο. Έτσι, το κράτος (εάν το επιθυμούσε) είχε στα χέρια του τα στοιχεία για μια ρεαλιστικότερη πολιτική ανάπτυξης του βιβλίου. Από όσο γνωρίζω παρόμοια έρευνα ποτέ δεν έχει αναληφθεί στον τόπο μας, από επίσημο ή άλλο φορέα. Όλοι έχουμε απόψεις, όλοι κάνουμε προτάσεις όμως ένα τέτοιο απαραίτητο εργαλείο θα αποτελούσε χρησιμότατο χάρτη των δυνατοτήτων για χάραξη πολιτικής για το κυπριακό βιβλίο ―εάν, βέβαια, το κράτος το επιθυμούσε, κάτι για το οποίο επιτρέψετέ μου να αμφιβάλλω.    

Σε μια παλαιότερη έρευνα που είχα κάμει πριν τέσσερα χρόνια, είχα υπολογίσει ότι τα βιβλία που εκδόθηκαν στην Κύπρο από την Ανεξαρτησία έως το 2004, δηλαδή για μια περίοδο σαράντα τεσσάρων χρόνων, ανέρχονταν γύρω στις δεκαέξι χιλιάδες. Ο αριθμός μπορεί να μην είναι πολύ μεγάλος αλλά, σίγουρα, όχι ασήμαντος για ένα μικρό τόπο όπως τον δικό μας. Ακόμη κι αν αφαιρούσαμε τις κυβερνητικές εκδόσεις και τις εκδόσεις φορέων ή πολιτιστικών ιδρυμάτων, ο αριθμός ιδιωτικών εκδόσεων εξακολουθεί να είναι  εντυπωσιακός λαμβάνοντας υπόψιν την ανυπαρξία εκδοτικών μηχανισμών που θα αναλάμβαναν το κόστος έκδοσης, αλλά και την αδυναμία οργανωμένης διακίνησης του τελικού προϊόντος.

Η εκδοτική προσπάθεια, όπως και κάθε άλλο πολιτισμικό προϊόν ανθεί κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Αναγνωστικό κοινό δεν δημιουργείται με ευχολόγια και ευγενείς προθέσεις φιλανθρωπίας. Επιτυγχάνεται με μακροπρόθεσμο προγραμματισμό και με κίνητρα (οικονομικά εν πολλοίς) που παρακάμπτουν τις (δημοφιλείς στις μέρες μας) αντιλήψεις βραχυπρόθεσμης οικονομικής ανταπόδοσης, ή και στυγνής ψηφοθηρίας. Συγκρίνετε, για παράδειγμα, όσα παρέχονται για τη συνολική πολιτιστική πολιτική με εκείνα που δίνονται για τον αθλητισμό (ακόμη και σε μεμονωμένα σωματεία, για την εξαγορά ενός ποδοσφαιριστή). Ας πούμε, καλώς δίνονται για τον αθλητισμό (“Αλλά ο Βρούτος είναι έντιμος”, για θυμηθούμε και λίγο Σαίξπηρ).

Βέβαια το τοπίο δειλά δειλά φαίνεται να αλλάζει τα τελευταία χρόνια: Η παρουσία του Πανεπιστημίου Κύπρου (που δημιουργεί κάποιες αυξημένες προοπτικές ζήτησης βιβλίου), η φειδωλή βοήθεια των Πολιτιστικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, μαζί και η ηρωϊκή προσπάθεια εγκαθίδρυσης κάποιων εκδοτικών οργανισμών, ίσως προσφέρουν (στους πιο αισιόδοξους από εμάς) ενδείξεις ότι κάτι κινείται στον χώρο. Είναι όμως αυτά αρκετά;

Το 1972 η ΟΥΝΕΣΚΟ είχε κηρύξει τη χρονιά ως Έτος βιβλίου. Επειδή και εμείς εδώ στην Κύπρο, ως φτωχοί συγγενείς, δεν επιθυμούσαμε να μείνουμε πίσω από όσα γίνονταν τον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο, ανταποκριθήκαμε με τη δημιουργία σχετικών επιτροπών και με μια σειρά εκδηλώσεων (κυρίως κοινωνικών), οι οποίες ―όπως κάποιος θα μπορούσε εύκολα να προβλέψει― καμιά ουσιαστική συμβολή δεν είχαν στην προώθηση του βιβλίου και των αναγνωστικών συνηθειών του τόπου. Και ενθυμούμαι τότε, τον αείμνηστο φίλο Ανδρέα Χριστοφίδη, σε μια μνημειώδη ομιλία του (η οποία είναι δημοσιευμένη και μπορεί ο οποιοσδήποτε να την συμβουλευθεί) να αναφέρεται καυστικά. Έλεγε λοιπόν:

“Σαν πέρασμα σ’ αυτή την ερημιά [δηλ. μεταξύ ενεργειών και αποτελεσμάτων] θυμίζω τη γνωστή ιστορία για τον ανώτερο στρατιωτικό που, στην περίοδο των πρώτων φοβερών ταραχών του 63-64 όταν απελπισμένοι πολίτες απευθύνονταν κοντά του για να του αναφέρουν ποικίλα περιστατικά, απαντούσε στερεότυπα: ‘Πέστε εκ μέρους μου στον αξιωματικό της περιοχής να στήσει μιαν ενέδρα’. Στη δική μας περίπτωση, όταν πάει κοντά στους κυβερνήτες μας το θέμα ενός σπουδαίου περιστατικού για ενέργεια, καθιδρύουν μια επιτροπή· και κατά παράδοξο τρόπο, καταντά η Επιτροπή να μην είναι παρά μια ενέδρα, όπου παγιδεύονται χωρίς ελπίδα και το θέμα και οι άνθρωποι”.

Σήμερα λοιπόν, τριάντα έξι χρόνια ύστερα από το περιλάλητο εκείνο Έτος βιβλίου, ποιά πρόοδο μπορούμε να καταμετρήσουμε στον τομέα βιβλίου εκδόσεων; Ασφαλώς όχι πολλή. Και αφήνοντας κατά μέρος τις ανέξοδες καθημερινές ευρωλάγνες διακηρύξεις ας απευθύνουμε στους αρμοδίους μερικά απλά ερωτήματα, όπως:

―Ποια κονδύλια έχουν προταθεί για μια σύγχρονη Κρατική βιβλιοθήκη;

―Τί ποσά προνοούνται για ενημέρωσή της; Ποια πολιτική υπάρχει για δημιουργία νέων δημόσιων βιβλιοθηκών;

―Ποια μακροπρόθεσμη πολιτική για το βιβλίο έχει κατατεθεί, και πώς υλοποιείται;

Όταν σ’ αυτά τα ερωτήματα υπάρχουν επαρκείς απαντήσεις, τότε και η όποια ευρωλαγνεία μας δικαιώνεται.   

Advertisements
Published in: on Σεπτεμβρίου 26, 2008 at 9:09 πμ  Σχολιάστε  

The URI to TrackBack this entry is: https://kitieus.wordpress.com/2008/09/26/%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%bf-%ce%b2%ce%b9%ce%b2%ce%bb%ce%af%ce%bf-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%cf%8d%cf%80%cf%81%ce%bf/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: